รายงานสรุปความคืบหน้ากิจการอวกาศไทย
ถอดความจากการประชุม นอวช. ครั้งที่ ๑/๒๕๖๙ — ๑๗ สิงหาคม ๒๕๖๙ ณ ทำเนียบรัฐบาล
📋 เอกสารสรุปมติ นอวช.
ข้อมูลนี้ถอดความจากรายงานการประชุมคณะกรรมการนโยบายอวกาศแห่งชาติ (นอวช.) ครั้งที่ ๑/๒๕๖๙ เพื่อการอ้างอิงภายในระบบ Satellite Tracking Platform เท่านั้น กรุณาตรวจสอบกับเอกสารทางการ
🛰️ GEO SATELLITES
5 ดวง
ไทยคม 4,6,7,8,9A + แผน 3 ดวงใหม่
🌍 LEO SATELLITES
2 ดวง
THEOS-1, THEOS-2 (NAPA-1 & NAPA-2 Deorbit แล้ว)
🚀 SPACEPORT
อ่าวไทย
กลุ่ม 1 เหมาะสุด เริ่ม Suborbital
🌕 NASA ARTEMIS
3 เพย์โหลด
เสนอ NASA ภารกิจ Artemis IV/V
⚖️ SPACE LAW
139 มาตรา
ร่าง พ.ร.บ. อวกาศ 10 หมวด
โครงสร้างพื้นฐาน
ดาวเทียมไทยและโครงสร้างพื้นฐานอวกาศ
📡 ดาวเทียม GEO (วงโคจรค้างฟ้า)5 ดวงให้บริการ
- ไทยคม 4 (IPSTAR) [119.5°E]: สิ้นอายุวิศวกรรม ก.ค. 2569 รมว.ดศ. ขยายถึง 10 ก.ย. 2569 (NT)
- ไทยคม 6 [78.5°E]: ครบกำหนดออกแบบปี 2572 (NT)
- ไทยคม 7 [120°E] & ไทยคม 8 [78.5°E]: บมจ. ไทยคม
- ไทยคม 9A (EUTELSAT 36B) [50.5°E]: Interim mission รักษาสิทธิวงโคจรไทย
- แผน 3 ดวงใหม่: ไทยคม 9 (ก.ย.2570), ไทยคม 10 (2570), ไทยคม 11 (78.5°E)
🌍 ดาวเทียม LEO (วงโคจรต่ำ)2 ดวงปฏิบัติการหลัก
- THEOS-1 & THEOS-2: สำรวจทรัพยากรหลัก บริหารโดย GISTDA
- NAPA-1 & NAPA-2: สิ้นสุดภารกิจและ Deorbit สู่ชั้นบรรยากาศโลกเรียบร้อยแล้ว (NAPA-2 เมื่อ 5 ก.ค. 2569, NAPA-1 เมื่อ 2 พ.ย. 2569)
- THEOS-2A: ปล่อย 12 ม.ค. 2569 จาก Satish Dhawan แต่จรวดผิดปกติ ไม่เข้าวงโคจร
- THEOS-3: แผนส่งเข้าวงโคจรปี 2572
🧭 PNT & สถานีภาคพื้นดินโครงสร้างพื้นฐาน
- Multi-GNSS: GPS, BeiDou, QZSS ผ่านโครงข่าย GNSS CORS 24 ชม.
- TNSS: ทอ. / ทสอ.กห. วางแผนโครงข่ายนำทางดาวเทียมระดับภูมิภาค
- สถานีหลัก: ศรีราชา (NT แห่งแรก), นนทบุรี/สิรินธร (NT), ลาดหลุมแก้ว (ไทยคม)
- AIT Center (SKP ชลบุรี): ศูนย์ประกอบ-ทดสอบดาวเทียมแห่งชาติ
📡 การบริหารช่องสัญญาณ (State Use)400 Mbps / 36 MHz
- สิทธิภาครัฐ: กสทช. กำหนด ≥400 Mbps (HTS) หรือ 1 Transponder 36 MHz ฟรี
- ไทยคม 9A [50.5°E]: Ku-band 36 MHz ให้รัฐฟรี
- ผลทดสอบ: กรมสื่อสารทหาร + NT ได้ >100/10 Mbps ครอบคลุมไทย 100%
- กระทรวง ดศ. รับผิดชอบหลักจัดสรรช่องสัญญาณภาครัฐ
ท่าอวกาศยาน
โครงการท่าอวกาศยานไทย (Thailand Spaceport)
🚀 ผลการศึกษา Spaceport Feasibility Study (KPMG ภูมิไชย)
สทอภ. ร่วมที่ปรึกษาศึกษาความเป็นไปได้เชิงเทคนิค เศรษฐศาสตร์ กฎหมาย และสิ่งแวดล้อม เสนอพัฒนาแบบค่อยเป็นค่อยไป เริ่มจาก Sounding Rocket / Suborbital ลดความเสี่ยง ก่อนขยายสู่ Orbital Launch
ผลจัดอันดับพื้นที่ 4 กลุ่ม
🏆 กลุ่ม 1: ชายฝั่งตะวันออก (อ่าวไทย)
[เหมาะสมสูงสุด] เอื้อปล่อยแนวตั้ง ใกล้โครงสร้างวิจัยจรวด (ข้อจำกัดด้านชุมชน)
กลุ่ม 2: ชายฝั่งตะวันตก (อันดามัน)
ทิศทางปล่อยออกสู่มหาสมุทร ปลอดภัยสูง
กลุ่ม 3: กลุ่มเกาะ (ภาคตะวันออก)
มุมปล่อยกว้าง แต่ขนส่งอุปกรณ์ขนาดใหญ่ยาก
กลุ่ม 4: พื้นที่ตอนใน
รองรับเฉพาะทดสอบจรวดขนาดเล็กวิจัย
💡 ข้อคิดเห็นเชิงนโยบาย & มติ นอวช.
- เน้น R&D & Upstream (อว. / รองนายกฯ): แข่งสหรัฐฯ/จีนยังไม่คุ้มค่า ควรสนับสนุน Upstream (Sensors, Hardware) ดึง Startup ไทย-สิงคโปร์
- SEA: มอบหมายประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (Strategic Environmental Assessment)
- Spaceport Regulatory Sandbox: จัดตั้งพื้นที่ทดลองกฎหมายสนับสนุนภาคเอกชนทดสอบเทคโนโลยี
Artemis & นานาชาติ
ความร่วมมือระหว่างประเทศด้านอวกาศ
🌕 NASA Artemis Accordsลงนาม 16 ธ.ค. 67
- เข้าภาคี: ผอ.สทอภ. ลงนาม ณ กรุงเทพฯ โดย รมว.อว. เป็นประธาน สำรวจดวงจันทร์อย่างสันติ
- กรอบแนวคิด: "Thailand's Advanced Lunar Life Support & Well-being Systems"
- 3 เพย์โหลดเสนอ NASA (Artemis IV/V):
- Plant Transportation Experiment — ระบบเพาะเลี้ยงพืชบนดวงจันทร์
- On-Chip Spectrometer for Lunar Hydration — ตรวจวัดน้ำบนดวงจันทร์
- CubeSat for Space Weather — ผ่านพิจารณา NASA แล้ว (15 ก.ค. 2569)
🌐 UN, APSCO, ILRSความร่วมมือสากล
- UN COPUOS: ผอ.สทอภ. ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ ได้รับเลือกเป็นประธานอนุกรรมาธิการวิทย์-เทคนิค UN COPUOS ปี 2026
- APSCO: ทุน ป.โท 16 คน / ป.เอก 40 คน — ม.เทคโนโลยีมหานครเป็น APSCO Education Node — ไทยเจ้าภาพ APSCO ครั้งที่ 19 (ปี 2568)
- ILRS: สดร. (NARIT) ร่วมโครงการสถานีวิจัยนานาชาติบนดวงจันทร์
- ITU & UNOOSA: ประสานสิทธิวงโคจรและสนธิสัญญาความเสียหายอวกาศ
กฎหมาย & ระเบียบ
กฎหมายอวกาศและ Landing Rights
📜 (ร่าง) พ.ร.บ. กิจการอวกาศ10 หมวด 139 มาตรา
- สถานะ: กฤษฎีกา (คณะที่ 4) ตรวจพิจารณาแล้ว 286 ครั้ง ครอบคลุมจดทะเบียนวัตถุอวกาศ กองทุน และประกันภัย
- หน่วยงานกำกับ: ครม. มอบ สทอภ. ทำหน้าที่กำกับไปพลางก่อน 2-3 ปี
- มติ นอวช.: ถอนวาระจาก ครม. ชั่วคราว ให้ อว., ดศ., กสทช., สทอภ. หารือแก้ไม่ทับซ้อนอำนาจ กสทช.
⚖️ Liability Convention 1972 & Landing Rightsความคุ้มครองสากล
- Liability Convention 1972: นอวช. เห็นชอบเข้าภาคี 3 หลัก: Absolute Liability (พื้นโลก), Fault-based (อวกาศ), Joint Liability
- Landing Rights: กำหนดหลักเกณฑ์อนุญาตดาวเทียมต่างชาติ (Starlink, Kuiper ฯลฯ)
- สัดส่วนหุ้น: โทรคมนาคมไทย ≥51% (ต่างชาติ ≤49%), กระจายเสียง ≤25%
- Gateway & ไซเบอร์: ตั้ง Gateway ในไทย ปฏิบัติตาม PDPA และ พ.ร.บ. ไซเบอร์ 2562
- SSA/STM: ทสอ.กห. + สทอภ. กำหนดแนวทาง 8 ขั้นตอน ฝึก Thailand Sentinel
บุคลากร & เศรษฐกิจ
การพัฒนาบุคลากรและเศรษฐกิจอวกาศ
🎓 การพัฒนาบุคลากร 3 เสาหลักกำลังคน
- ๑. สดช. (นโยบาย & บูรณาการ): ประสานทุน APSCO ป.โท-เอก ด้านวิศวกรรมอวกาศ การบิน และการทำแผนที่
- ๒. ทสอ.กห. (ความมั่นคง): อบรม SSA, ควบคุมดาวเทียมทหาร, สื่อสารวิกฤต, แปลภาพถ่ายปฏิบัติการร่วม
- ๓. สทอภ. (ศูนย์กลางอาเซียน): Upskilling/Reskilling กับอุดมศึกษา ชู "Thailand as a Gateway to ASEAN"
💼 เศรษฐกิจอวกาศ (New Space Economy)New S-Curve
- BOI New S-Curve: อุตสาหกรรมอวกาศเป็นเป้าหมายใหม่ สิทธิประโยชน์ดึงดูดผลิตดาวเทียมและอุปกรณ์
- mu Space: โรงงานผลิตดาวเทียมและชิ้นส่วนอวกาศแห่งแรกในอาเซียน
- Space Startup: สนับสนุนวิสาหกิจเริ่มต้นด้าน Sensor และซอฟต์แวร์อวกาศ