Space Law Treaties and Principles
กฎหมายอวกาศ — สนธิสัญญาและหลักการ
The Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (COPUOS) is the forum for the development of international space law. The Committee has concluded five international treaties and five sets of principles on space-related activities.
These five treaties deal with issues such as the non-appropriation of outer space by any one country, arms control, the freedom of exploration, liability for damage caused by space objects, the safety and rescue of spacecraft and astronauts, the prevention of harmful interference with space activities and the environment, the notification and registration of space activities, scientific investigation and the exploitation of natural resources in outer space and the settlement of disputes.
Each of the treaties stresses the notion that outer space, the activities carried out in outer space and whatever benefits might be accrued from outer space should be devoted to enhancing the well-being of all countries and humankind, with an emphasis on promoting international cooperation.
คณะกรรมการ COPUOS ซึ่งดูแลโดย UNOOSA ได้จัดทำสนธิสัญญาอวกาศระหว่างประเทศ 5 ฉบับ ครอบคลุมตั้งแต่การห้ามครอบครองอวกาศ การควบคุมอาวุธ เสรีภาพในการสำรวจ ความรับผิดต่อความเสียหาย การช่วยเหลือยานอวกาศและนักบิน ตลอดจนการจดทะเบียนวัตถุอวกาศ
International Space Law: United Nations Instruments
| Symbol | Year | Title | Available Languages |
|---|---|---|---|
| ST/SPACE/61/Rev.3 | 2025 | International Space Law: United Nations Instruments |
Five United Nations Treaties on Outer Space
The treaties commonly referred to as the "five United Nations treaties on outer space" are listed below. คลิกแต่ละรายการเพื่อดูรายละเอียดเนื้อหาสาระสำคัญ
Adopted by the General Assembly in its resolution 2222 (XXI), opened for signature on 27 January 1967, entered into force on 10 October 1967.
สนธิสัญญาฉบับนี้ถือเป็น "รัฐธรรมนูญฉบับอวกาศ" (Magna Carta of Space Law) ที่วางหลักการพื้นฐานสำหรับกฎหมายอวกาศระหว่างประเทศทั้งปวง กำหนดให้อวกาศเป็นมรดกร่วมของมวลมนุษยชาติ ที่ไม่มีรัฐใดอ้างอธิปไตยได้
Key Principles — หลักการสำคัญ
- อวกาศภายนอกเปิดให้ทุกรัฐสำรวจและใช้ประโยชน์โดยเสรี เพื่อประโยชน์ของมวลมนุษยชาติ
- ห้ามรัฐใดอ้างอธิปไตย ยึดครอง หรือผนวกดาวเทียม ดาวเคราะห์ หรือเทหะฟ้าใดๆ (Non-Appropriation Principle)
- ห้ามวางอาวุธนิวเคลียร์หรืออาวุธทำลายล้างสูงในอวกาศหรือบนเทหะฟ้า
- ดวงจันทร์และเทหะฟ้าอื่นๆ ต้องถูกใช้เพื่อสันติวิธีเท่านั้น (Peaceful Use Principle)
- รัฐมีความรับผิดชอบระหว่างประเทศต่อกิจกรรมอวกาศระดับชาติ รวมถึงกิจกรรมของเอกชน
- นักบินอวกาศถือเป็น "ทูตของมวลมนุษยชาติ" ต้องได้รับความช่วยเหลือในทุกสถานการณ์
Adopted by the General Assembly in its resolution 2345 (XXII), opened for signature on 22 April 1968, entered into force on 3 December 1968.
ความตกลงฉบับนี้กำหนดพันธกรณีของรัฐทุกรัฐในการให้ความช่วยเหลือนักบินอวกาศในกรณีฉุกเฉิน ตลอดจนหน้าที่ในการส่งคืนนักบินอวกาศและวัตถุที่ปล่อยสู่อวกาศแก่รัฐต้นสังกัดโดยพลัน
Key Principles — หลักการสำคัญ
- รัฐต้องแจ้งเตือนทันทีหากทราบว่านักบินอวกาศตกอยู่ในอันตรายหรือลงจอดฉุกเฉิน
- รัฐต้องให้ความช่วยเหลือนักบินอวกาศที่ลงจอดในดินแดนของตนโดยไม่ล่าช้า
- นักบินอวกาศต้องได้รับการส่งคืนแก่รัฐที่ปล่อยยานโดยปลอดภัยและรวดเร็ว
- วัตถุอวกาศที่ตกลงมาต้องได้รับการส่งคืนแก่รัฐที่จดทะเบียน (หรือหน่วยงานระหว่างประเทศที่รับผิดชอบ)
- ค่าใช้จ่ายในการค้นหาและกู้คืนเป็นความรับผิดชอบของรัฐที่ปล่อยยาน
Adopted by the General Assembly in its resolution 2777 (XXVI), opened for signature on 29 March 1972, entered into force on 1 September 1972.
อนุสัญญาฉบับนี้กำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดของรัฐและการชดใช้ค่าเสียหายที่เกิดจากวัตถุอวกาศ โดยใช้ระบบความรับผิดสองระดับ: Absolute Liability บนพื้นผิวโลก และ Fault-Based Liability ในอวกาศ
Key Principles — หลักการสำคัญ
- Absolute Liability: รัฐที่ปล่อยวัตถุอวกาศรับผิดชอบค่าเสียหายบนพื้นผิวโลกหรืออากาศโดยไม่ต้องพิสูจน์ความผิด
- Fault-Based Liability: ในกรณีความเสียหายในอวกาศ ต้องพิสูจน์ว่าอีกฝ่ายประมาทเลินเล่อ
- รัฐที่ปล่อยยานหลายรัฐร่วมกันรับผิดชอบแบบ Joint and Several Liability
- การเรียกร้องค่าเสียหายทำผ่านช่องทางทางการทูต
- จัดตั้ง Claims Commission เพื่อตัดสินข้อพิพาทหากเจรจาไม่สำเร็จภายใน 1 ปี
Adopted by the General Assembly in its resolution 3235 (XXIX), opened for signature on 14 January 1975, entered into force on 15 September 1976.
อนุสัญญาฉบับนี้กำหนดให้รัฐที่ปล่อยวัตถุสู่อวกาศต้องจดทะเบียนวัตถุนั้นในทะเบียนระดับชาติและแจ้งต่อสหประชาชาติ เพื่อสร้างระบบตรวจสอบที่โปร่งใส
Key Principles — หลักการสำคัญ
- รัฐทุกรัฐต้องจัดทำและรักษาทะเบียนวัตถุอวกาศระดับชาติ
- ต้องแจ้งข้อมูลแก่เลขาธิการ UN ได้แก่ ชื่อรัฐ หมายเลขวัตถุ วันและสถานที่ปล่อย คาบโคจร ความเอียง และหน้าที่ของวัตถุ
- รัฐที่จดทะเบียน (State of Registry) ถือมีเขตอำนาจและการควบคุมเหนือวัตถุอวกาศนั้น
- UNOOSA ดูแล UN Register of Objects Launched into Outer Space ซึ่งเปิดสาธารณะ
- ดาวเทียม THEOS ของไทยถูกจดทะเบียนกับ UNOOSA ตามอนุสัญญาฉบับนี้
Adopted by the General Assembly in its resolution 34/68, opened for signature on 18 December 1979, entered into force on 11 July 1984.
ความตกลงฉบับนี้ขยายหลักการของสนธิสัญญาอวกาศภายนอกไปยังดวงจันทร์และเทหะฟ้าอื่น โดยประกาศให้ทรัพยากรบนดวงจันทร์เป็น "มรดกร่วมของมวลมนุษยชาติ" (Common Heritage of Mankind) อย่างไรก็ตาม เป็นสนธิสัญญาที่ได้รับการยอมรับน้อยที่สุด เพราะมหาอำนาจอวกาศปฏิเสธที่จะลงนาม
Key Principles — หลักการสำคัญ
- ดวงจันทร์และเทหะฟ้าอื่นๆ ใช้ได้เพื่อสันติวิธีเท่านั้น ห้ามตั้งฐานทัพทหารหรือทดสอบอาวุธ
- ทรัพยากรธรรมชาติบนดวงจันทร์ถือเป็น Common Heritage of Mankind — ไม่มีรัฐหรือองค์กรใดอ้างกรรมสิทธิ์ได้
- ต้องจัดตั้งระบบระหว่างประเทศเพื่อกำกับดูแลการสกัดทรัพยากรดวงจันทร์ก่อนดำเนินการ
- การวิจัยและสำรวจดวงจันทร์ต้องแบ่งปันผลประโยชน์กับทุกประเทศ รวมถึงประเทศกำลังพัฒนา
- ห้ามเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมบนดวงจันทร์อย่างไม่กลับคืน